1.1.  Окуу предметинин кыскача аннотациясы: Бул жумушчу  программа чет өлкөдөн келген студенттерге 1--курстта кыргыз тилин үйрөтүү болуп саналат. Чет өлкөдөн келген студенттер аз убакыт ичинде кыргыз тилинде пикир алышууга жетише алат. Бул программанын негизинде сырттан  келген студенттерге   кыргыз тилин үйрөтүү үчүн бүт шарттар каралган. Биринчиден, университет тарабынан тил үйрөтүү  координаторлугунун көрсөтмөсү менен атайын окуу китеби жана көнүгүү китеби жазылган. Ар бир студенти менен жекече иш алып барылат. Мындан башка студенттерге Кыргызстандын тарыхый жерлерине мүмкүнчүлүккө жараша көрсөтмөлүү сабактар жана шаар ичиндеги музейлерге мугалимдер менен чогуу саякат жасайбыз.

1.2.        Предметти окутуунун максаты:

 1) Турмуш-тиричилик  кырдаалында, ар кыл коомдук, маданий, окуу  чөйрөсүндө сүйлөшө билүүгө, ага байланыштуу сөз байлыгын өстүрүүгө;

   2)  Жеңил  тексттерди которуп, сөз менен иштөө аркылуу оозеки речти өнүктүрүүгө;

   3) Бул сабак бир гана  тил үйрөтүү менен гана чектелбестен, чет өлкөдөн   келген студенттерге биздин өлкөнү жакшы жактары менен таанытуу да болуп саналат. Мында кыргыз элинин тарыхы, географиялык абалы, элдин рухий дөөлөттөрү, кыргыз элинин маданияты, элдик оозеки чыгармачылыгы,үрп-адат,каада-салт, улуттук өзгөчөлүктөрүн чагылдырган  материалдар менен тилди үйрөтүү максаты каралган.

1.3.       Предметти окутуунун милдеттери:

1)Кыргыз тилинде пикир алышуу үчүн ар түрдүү кырдаалда диалогдук речти колдонууга үйрөтүү;

2)Окуган материалдарынын        негизинде  уккандары   жана  көргөндөрү  боюнча аңгемелешүүгө үйрөтүү;

3) Өз кесибине ылайык аңгемелешүүгө жетишүү;

4)Турмуш-тиричиликке байланыштуу текст,көркөм текст,газета жана сөздүк менен иштөөгө жетишүү.

1.4. Окуу предметин өздөштүрүүнүн натыйжасында түзүлүүчү компетенциялар:

Тиешелүү багыт боюнча КР Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарттарына (ГОС ВПО КР) ылайык «бакалавр» академиялык даражасы ыйгарылуу менен бүтүрүүчү төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек:

а) универсалдык компетенциялар:

  Бул сабак бир гана тил үйрөтүү менен чектелбестен, студенттерге өлкөнүн тарыхын, аймактык өзгөчөлүгүн  жана  көөнөрбөс тилдик  байлыктарын  да үйрөтөт. Студенттер  тил үйрөнүү  менен кыргыз элинин каада-салттарын, улуттук оюндарын, улуттук тамак-аштарын  кошо үйрөнүшөт. 

         б)кесиптик (профессионалдык) компетенциялар (ПК):

 Студенттер   алган адистигине жараша тилди үйрөнүү менен кийинчирээк   ошол адистиги боюнча алган теориялык билимин практикада колдонуусу керек. Бул жаатта биз студенттерге керектүү маалыматтар менен  камсыз кыла алабыз. Мисалы, келечекте экономика боюнча адистиктерге  ошол сабакка жараша тексттер алынып, студенттин сөздүк составын байытуу керек. Университет  бөлүмүндө окуган ар бир студент  тандап алган кесибине ылайыктуу кыргыз тилинде  терминдерди да биле алышат.     

1.4.        Окуу предметтеринин өз ара байланышы (пререквизиттери жана постреквизиттери):

        Биздин  сабак - кыргыз  тили 1-семестрден баштап окутула баштайт, ошондуктан да кийинки  семестрлерде  өтүлгөн теманын негизинде улантылып кетет. Мында  студенттер кыргыз тилинин тарыхынан баштап, грамматиканын  ар бир бөлүмүн катары менен үйрөтүлүп барат. Мисалы, эң биринчи фонетика  үйрөтүлсө, анан лексика, морфология жана синтаксис  үйрөтүлөт. Бул грамматиканын ар бир бөлүмү  менен катар лексикалык  темалар  кошо үйрөтүлөт.Сабактын темасына байланыштуу ар бир  сабакта  улуттук  баалуулуктар жөнүндө  студенттерге  маалымат берилет. Кээ бир сабактын темасына байланыштуу сабак-кезүү  да өткөрүлөт.  Мисалы, китепкана   жөнүндөгү  темада  студенттерди дарсканадан сырткары   университеттин  китепканасына  же шаардагы китепканаларга  алып баруу менен ошол жерден маек куруп, диаолог формасында да сабак өтөбүз. Негизинен, өтүлүүчү темага ылайыктуу кыргыз  этнографиясына байланыштуу  ар бир сабакта кошумча материалдар берилет.


1.      Окуу предметинин кыскача аннотациясы:

Кыргыз тили мамлекеттик тил болуп кабыл алынганына 25 жылдан ашык убакыт өтсө дагы, мамлекетибизде жашаган айрым кыргыз мекендештерибиз жана орус тилдүү жердештерибиздин эне тилинде эркин сүйлөй албагандыгы өтө кейиштүү жана орчундуу көйгөйлөрдүн бири болуп келет. Анын ар түрдүү себептери айылып келгендиги менен дале болсо көрүлгөн иш-чаралар натыйжасыз болуп жатат. Бул максатта Билим берүү министирлиги жана университет жетекчилиги тарабынан колдоолор көрсөтүлүп, Мамлекеттик тилибиз  университет ачылган алгачкы күндөрүнөн баштап окутулуп келет. Кафедра жамааты кыргыз тилин үйрөтүүдө окуу стандартына ылайыктуу бул жумушчу программаны иштеп чыкты.

Курс жергиликтүү орто мектептерди бүтүргөн, экономика факультетинин 1-курсунун студенттерине арналат. Кыргыз тилин билүү – ар бир кыргыздын (башка улуттун өкүлүнүн – Кыргызстандын жаранынын) атуулдук парзы. Кыргыз тилин ЖОЖдо окутуп-үйрөтүү менен маектешүү, баарлашуу, сүйлөшүүнүн, пикир алышуунун, оозеки, жазуу байланыштуу кебинин, кеп ишмердүүлүгүнүн, кеп маданиятынын, кырдаал, шартка ылайык орундуу, туура, так, далилдүү, негиздүү сүйлөшө билүүнүн этикетине, ал аркылуу коомдук турмушка аралашып (социалдашып) коомдун, мамлекеттин өнүгүүсүнө белгилүү өлчөмдө салым кошо алуу маселеси колго алынганда гана оң натыйжа берет. Кыскача айтканда, чыгармачылык маанайда өтүлгөн сабакта студенттерди кептик, тилдик касиеттерге гана эмес, жалпы адамзатка мүнөздүү адеп-ахлакка, эстетикалык-интеллектуалдык, ишкердик сапаттарга, көндүмдөргө ээ кылуу, өлкөнүн эртеңки ээлерин даярдоо бүгүнкү күндө абдан актуалдуу. Ошондуктан студенттер орто мектептердин окуу программасы боюнча кыргыз тилинин грамматикасы менен толук тааныш болгондуктан,биз кыргыз тилинин грамматикасына  көп токтолбой, көбүнчө студенттердин тандап алган кесиптерине жараша сөз байлыгын өстүрүү, сүйлөө речин өнүктүрүү, кыргыз маданияты, тарыхы, каада-салттары жөнүндө кыргыз тилинде кененирээк маалымат берүү максатында тексттер менен иштөөгө көп сааттар бөлүндү.

 

2. Предметти окутуунун максаты:

2.1. Студенттердин тил байлыгын өстүрүү;

2.2. Кыргыз тилинде эркин ой жүгүртүүгө жетишүү; 

2.3. Оозеки жана жазма кепте оюн эркин ишке ашыра алуу;

2.4. Баарлашуу этикетине ээ болуу;

2.5. Кеп маданиятына машыгуу;

2.6. Иш кагаздарын түзүүгө жана аны ишке ашырууга жетишүү.

 

3. Предметти окутуунун милдеттери:

3.1. Кыргыз тилинде пикир алышуу үчүн ар түрдүү кырдаалда оюн так, туура жана жеткиликтүү айтууга үйрөтүү;

3.2. Окуган көркөм чыгармалардын сюжетин толук түшүнүүгө жана мазмунун чечмелөөгө үйрөтүү;

3.3. Өз кесибине ылайык белгиленген теманын үстүндө талкуу уюштура алууга жетишүү;

3.4. Турмуш-тиричиликке байланыштуу текст, көркөм текст, гезит жана сөздүк менен иштөөгө жетишүү.

4. Окуу предметин өздөштүрүүнүн натыйжасында түзүлүүчү компетенциялар:

Тиешелүү багыт боюнча КР Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарттарына (ГОС ВПО КР) ылайык «бакалавр» академиялык даражасы ыйгарылуу менен бүтүрүүчү төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек:

4.1. универсалдык компетенциялар:

             Бул сабак бир гана тил үйрөтүү менен чектелбестен, студенттерге өлкөнүн тарыхын, кыргыз жазма тарыхын, адабиятын жана маданиятын, белгилүү инсандардын өмүрү жана чыгармачылыгын, жерибиздин аймактык өзгөчөлүгүн, кен байлыктарын жана көөнөрбөс тилдик байлыктарын жана башка маалыматтарды да үйрөтөт.

4.2. кесиптик (профессионалдык) компетенциялар (ПК):

Студенттер алган адистигине жараша тилди үйрөнүү менен кийинчирээк ошол адистиги боюнча алган теориялык билимин практикада колдонуусу керек. Бул жаатта биз студенттерди керектүү маалыматтар менен камсыз кыла алабыз. Мисалы, кесиптерге байланыштуу тексттер тандап алынат жана студенттин адистигине байланыштуу сөз байлыгын өстүрүү, келечекте өз кесиби боюнча мыкты адис болушуна шарт түзөт. 

 

5.  Окуу предметтеринин өз ара байланышы (пререквизиттери жана постреквизиттери):

Биздин сабактын негизинде кыргыз тили 1-семестрден баштап окутула баштайт, ошондуктан кийинки семестрлерде да өтүлгөн теманын негизинде улантылып кетет. Мында студенттер кыргыз тилинин тарыхынан баштап, грамматиканын ар бир бөлүмү тууралуу ырааты менен окутулат. Мисалы, эң биринчи фонетика үйрөтүлсө, анан лексика, морфология жана синтаксис бөлүмдөрү үйрөтүлөт. Бул грамматиканын ар бир бөлүмү менен катар лексикалык темалар коштолот жана тиешелүү кесипке байланыштуу тексттер берилет.

6. Курстун талаптары:

6.1. Катышуу. Курстун негизги материалы сабак учурунда өтүлгөнүнө байланыштуу студенттердин сабакка катышуусуна өзгөчө көңүл бурулат. Эгер студент сабакты үзгүлтүккө учуратса, анда ал ошол сабакта өтүлгөн материалдарды оозеки жана жазуу жүзүндө окутуучуга тапшырат. Бул талап себепсиз кечиккен студенттерге да тиешелүү.

6.2. Студенттерге көрсөтүлүүчү колдоолор. Студенттин жыйынтык баасына сабак учурундгы активдүү катыш-жетиши, сабакка катышуусу сөзсүз эске алынат. Окуу жылы ичинде эч бир сабак калтырбаган студенттин упайы көбөйтүлөт. Тескерисинче, сабакты себепсиз үзгүлтүккө учураткан, сабакка даярдыгы жок студенттердин упайы төмөндөтүлөт.

6.3. Курстун тапшырмалары:

• Ар бир сабакта берилген үй тапшырманы аткарып келүү;

• Көркөм чыгарманы окуп келүү;

• Оозеки сынак тапшыруу;  • Жазуу сынак тапшыруу.


1.      Окуу предметинин кыскача аннотациясы:

Кыргыз тили мамлекеттик тил болуп кабыл алынганына 20 жылдан ашык убакыт өтсө дагы, мамлекетибизде жашаган айрым кыргыз мекендештерибиз жана орус тилдүү жердештерибиздин эне тилинде эркин сүйлөй албагандыгы өтө кейиштүү жана орчундуу көйгөйлөрдүн бири болуп келет. Анын ар түрдүү себептери айтылып келгендиги менен көрүлгөн иш-чаралар натыйжасыз болуп жатат. Ошол себептердин бир катары, жогорку жана орто окуу жайларында түзүлгөн жумушчу программалардын так эместиги. Кыргыз тилин үйрөтүүдө өз салымыбызды кошуу максатында бул жумушчу программаны иштеп чыктык.

            Студентер программа боюнча кыргыз тилинин грамматикасы менен толук тааныш болгондуктан грамматикага көп басым жасабай, алардын сөз байлыгын өстүрүп, сүйлөө речин өнүктүрүү, кыргыз маданияты, тарыхы, каада-салттары, адеп-ахлак жана Кыргыз мамлекетинин экономикасы, улуттук акча бирдиги жана банк системасы жөнүндө кененирээк маалымат берүү максатында тексттер менен иштөөгө көп сааттар бөлүндү.

2. Предметти окутуунун максаты:

2.1. Студенттердин тил байлыгын өстүрүү;

2.2. Кыргыз тилинде эркин ой жүгүртүүгө жетишүү; 

2.3. Оозеки жана жазма кепте оюн эркин ишке ашыра алуу;

2.4. Баарлашуу этикетине ээ болуу;

2.5. Кеп маданиятына машыгуу;

2.6. Иш кагаздарын түзүүгө жана аны ишке ашырууга жетишүү.

3. Предметти окутуунун милдеттери:

3.1. Кыргыз тилинде пикир алышуу үчүн ар түрдүү кырдаалда оюн так, туура жана жеткиликтүү айтууга үйрөтүү;

3.2. Окуган көркөм чыгармалардын сюжетин толук түшүнүүгө жана мазмунун чечмелөөгө үйрөтүү;

3.3. Өз кесибине ылайык белгиленген теманын үстүндө талкуу уюштура алууга жетишүү;

3.4. Турмуш-тиричиликке байланыштуу текст, көркөм текст, гезит жана сөздүк менен иштөөгө жетишүү.

 

4. Окуу предметин өздөштүрүүнүн натыйжасында түзүлүүчү компетенциялар:

Тиешелүү багыт боюнча КР Жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү стандарттарына (ГОС ВПО КР) ылайык «бакалавр» академиялык даражасы ыйгарылуу менен бүтүрүүчү төмөндөгү компетенцияларга ээ болушу керек:

 

4.1. универсалдык компетенциялар:

             Бул сабак бир гана тил үйрөтүү менен чектелбестен, студенттерге өлкөнүн тарыхын, кыргыз жазма тарыхын, адабиятын жана маданиятын, белгилүү инсандардын өмүрү жана чыгармачылыгын, жерибиздин аймактык өзгөчөлүгүн, кен байлыктарын жана көөнөрбөс тилдик байлыктарын, о.э экономикалык багыттар, банк системасы жана улуттук акча бирдиги ж.б.у.с. маалыматтарды да үйрөтөт.

 

4.2. кесиптик (профессионалдык) компетенциялар (ПК):

Студенттер алган адистигине жараша тилди үйрөнүү менен кийинчерээк

ошол адистиги боюнча алган теориялык билимин практикада колдонуусу керек. Бул жаатта биз студенттерди керектүү маалыматтар менен камсыз кыла алабыз. Мисалы, келечекте экономика боюнча адистиктерге ошол сабакка жараша тексттер алынып, студенттин сөздүк курамын байытуу керек.

 

5. Окуу предметтеринин өз ара байланышы (пререквизиттери жана постреквизиттери):

Биздин сабактын негизинде кыргыз тили 1-семестрден баштап окутула баштайт, ошондуктан кийинки семестрлерде да өтүлгөн теманын негизинде улантылып кетет. Мында студенттер кыргыз тилинин тарыхынан баштап, грамматиканын ар бир бөлүмү тууралуу катары менен үйрөтүлүп берилет. Мисалы, эң биринчи фонетика үйрөтүлсө, анан лексика, морфология жана синтаксис бөлүмдөрү үйрөтүлөт. Бул грамматиканын ар бир бөлүмү менен катар лексикалык темалар кошо үйрөтүлөт.

 

            6. Курстун талаптары:

6.1.Катышуу. Курстун негизги материалы сабак учурунда өтүлгөнүнө байланыштуу студенттердин сабакка катышуусуна өзгөчө көңүл бурулуат. Эгер студент сабакты үзгүлтүккө учуратса, анда ал ошол сабакта өтүлгөн материалдарды оозеки жана жауу жүзүндө окутуучуга тапшырат. Бул талап себепсиз кечиккен студенттерге да тиешелүү.

 

6.2. Студенттерге көрсөтүлүүчү колдоолор. Студенттин жыйынтык баасына сабак учурундгы активдүү катыш-жетиши, сабакка катышуусу сөзсүз эске алынат. Окуу жылы ичинде эч бир сабак калтырбаган студенттин упайы көбөйтүлөт. Тескерисинче, сабакты себепсиз үзгүлтүккө учураткан, сабакка даярдыгы жок студенттердин упайы төмөндөтүлөт.

 

6.3. Курстун тапшырмалары.

 

• Ар бир сабакта берилген үй тапшырманы аткарып келүү;

• Көркөм чыгарманы окуп келүү;

• Оозеки сынак тапшыруу;

• Жазуу сынак тапшыруу;

 


Кыргыз тилинин практикалык курсу